Het Storkterrein

Het karakter van dit werkeiland in de stad
Het Storkterrein is op verschillende niveaus bijzonder. Historisch is het terrein van groot belang: de geschiedenis ervan doorloopt ruim drie eeuwen van het industriële verleden van Amsterdam. Het industriële karakter van het elf hectaren omvattende gebied wordt bepaald door steen en staal, de functionalistische architectuur en de imposante schaal van gebouwen en tussenruimtes. Het bevindt zich vlakbij het centrum en maakt wat betreft zijn functie wezenlijk deel uit van de stad, terwijl het zich ruimtelijk zelfstandig heeft ontwikkeld.
Het Storkterrein is een werkeiland, een historisch gegroeide enclave van functionaliteit en pragmatisme. Gedreven door hightech industrie bevindt het terrein zich in een voortdurend proces van verandering: van de scheepsbouw in de Gouden Eeuw tot de ultralichte tramstellen die er nu worden gemaakt. Het Storkterrein is een levendig, creatief en bedrijvig stuk van de stad.


Ga naar:
Geschiedenis

Heden

Toekomst

Ligging

Geschiedenis
Het voormalig Storkterrein oftewel Oostenburg-noord neemt een vooraanstaande plaats in de Nederlandse economische geschiedenis. De bedrijvigheid hier is altijd high-tech geweest. De VOC, Werkspoor en Stork waren topvestigingen en wereldleiders. Op dit terrein laat zich dus de geschiedenis aflezen van de technologische ontwikkeling in Nederland.

Het kunstmatige eiland werd in 1660 aangelegd in het IJ. Een werkeiland met een scheepswerf voor de Verenigde Oost-Indische Compagnie. Het is daarmee het eerste planmatige industrieterrein. Alleen Venetië kent een gelijkwaardig vroege planning met "het Arsenaal". Na de opheffing van de VOC in 1795 werd het eiland vanaf 1827 opnieuw in gebruik genomen. De Industriële Revolutie van Nederland begon hier met een fabriek voor stoommachines. Deze fabriek ging in 1870 over in Werkspoor, voluit "De Nederlandse Fabriek van Werktuigen en Spoormateriaal" geheten. Vijf monumentale hallen werden in 1897 gebouwd door architect Van Gendt voor de fabricage van locomotieven en treinwagons. Van Gendt is tevens de architect van het Concertgebouw, de Stadsschouwburg en het Stedelijk Museum in Amsterdam. In 1954 fuseerde Werkspoor met Stork, dat hier zijn dieselmotoren bouwde.


Het belang van dit complex voor de economische geschiedenis van Nederland en voor de ontwikkeling van de wereldhandel kan nauwelijks worden overschat. De Van Gendthallen symboliseren de industrialisatie, de overblijfselen van de VOC geven inzicht in de Gouden Eeuw. Het terrein als geheel is uniek en van grote historische waarde.

* De geschiedenis van het terrein is nauwkeurig opgetekend in het boek Van VOC tot Werkspoor, het Amsterdamse industrieterrein Oostenburg (1986, Matrijs Utrecht). Het boek is helaas niet meer te koop.

* In het Werkspoormuseum op de Oostenburgergracht 77, wordt de geschiedenis van het terrein met prenten, schilderijen en maquettes bewaard. Bezoek is mogelijk op afspraak per telefoonnummer 020 6251035.

Heden
Eigenaar, gemeente en stedenbouwkundig bureau
Stork heeft het terrein in 1998 verkocht aan IBC Vastgoed bv. Dit vastgoedbedrijf ontwikkelt het terrein in samenspraak met de Dienst Wonen, Bouwen, Economie van de Dienst Binnenstad Amsterdam. In mei 2000 hebben zij het bureau Maxwan uit Rotterdam gekozen om het stedenbouwkundig plan te ontwerpen. De officiële opdracht is in december 2000 gegeven. De onderzoeken van Stichting Werk Spoor zijn meegegeven als richtinggevend bij de randvoorwaarden voor het stedenbouwkundig plan.

Heijmans IBC Vastgoedontwikkeling
IBC Vastgoed bv is in 2001 overgenomen door vastgoedbedrijf Heijmans en
gaat verder onder de naam Heijmans IBC Vastgoedontwikkeling.

Naam van het terrein
De gemeente heeft het Storkterrein hernoemt tot Oostenburg-noord. Heijmans IBC is daarop met een eigentijdse versie gekomen, Eastsite. Terwijl archeologen praten over het VOC-terrein en oud Werkspoor-werknemers over het Werkspoor-terrein. Vooralsnog is de meest gebruikte naam voor het voormalig Storkterrein, het Storkterrein.

Bestemming
De bestemming van het terrein blijf voorlopig een bedrijventerrein. In het bestemmingsplan zijn de Van Gendthallen meegenomen. Daarnaast staat de bouw van een bedrijfsverzamelgebouw vast. Dit gebouw krijgt de naam INIT en zal ondermeer de werf Binnenstad met de dienst reiniging, groen en bestrating huisvesten.

Huidige gebruikers
Het bedrijf Czaar Peter CV (te Utrecht) houdt zich bezig met de verhuur van de panden op het terrein. Het verloop van de bedrijvigheid is geen normaal proces vraag en aanbod, maar wordt door IBC Vastgoed bv geregisseerd. Er wordt gezocht naar bedrijven in de creatieve sfeer en bedrijven die op de toekomst gericht zijn. Op dit moment zijn er, naast een aantal laatste afdelingen Stork, architectenbureaus, filmbedrijven, reclamebedrijven en dergelijke werkzaam.

Toekomst
INIT
Met de bouw van het bedrijfsverzamelgebouw INIT, dat ongeveer twee keer zo groot als het gebouw van de Amsterdamse Bijenkorf (Dam, Amsterdam) wordt, is in oktober 2001 begonnen. Volgens de planning zal het gebouw in het najaar van 2003 klaar zijn.

Mobiele architectuur
Naar aanleiding van de initiatieven van het Amsterdams Fonds voor de Kunst en Stichting Kunst en Openbare Ruimte (SKOR) voor mobiele architectuur op het terrein zullen in de toekomst een aantal ontwerpen worden uitgevoerd.
Met de manifestatie Het Storkterrein als voorstelling heeft SKOR een tentoonstelling met internationale mobiele architectuur op het terrein georganiseerd. Het Amsterdams Fonds voor de Kunst heeft opdracht gegeven voor ontwerpen voor op het terrein. Een aantal van deze ontwerpen zullen worden uitgevoerd i.s.m. Heijmans IBC en de gemeente.

Ontwikkeling terrein
Heijmans IBC neemt de tijd voor de ontwikkeling van het terrein. Het gehele terrein zal pas rond 2010 aangepakt zijn.


Ligging
Het Storkterrein heeft door de voortgaande verstedelijking van Amsterdam een centrale ligging gekregen tussen een reeks woonwijken: KNSM en Java Eiland, de oostelijke eilanden, Borneo Sporenburg en Indische Buurt en het centrum. Het terrein is daarmee niet langer een rand van de stad, gelegen aan het spoor. De locatie vlakbij centrum, Piet Hein tunnel en ringweg maakt het tot een goede vestigingsplek voor bedrijven.
Tegelijkertijd zijn er door de oude eilandenstructuur nog weinig verbindingen met de stad. Tram 10 zal in de toekomst door de Czaar Peterstraat gaan rijden, maar op dit moment stopt alleen bus 32 aan het terrein. Zie ook routebeschrijving.